Loading…
Craft villagePotteryĐà Nẵng (formerly Quảng Nam)
Thanh Ha Pottery Village
Phường Thanh Hà, Hội An
Hành trình đất và lửa bên bờ sông Thu Bồn — từ bước chân lưu dân thế kỷ XVI đến khát vọng giữ hồn đất nung trong lòng di sản Hội An.
VietnameseEnglish version coming soon
Chapter 1 · Origins
The flow of time
The milestones that shaped the village, told in short passages with images.
Milestone 1 / 4
- 1
Thế kỷ XVI
Dấu chân lịch sử và hành trình di dân khai phá
Lịch sử làng gốm Thanh Hà gắn với dòng chảy mở cõi về phương Nam. Những thợ thủ công đầu tiên mang nghề gốm từ miền Bắc và Bắc Trung Bộ, chủ yếu là Thanh Hoá và Nghệ An, theo chúa Nguyễn Hoàng vào đất Quảng Nam khai phá, ban đầu dừng chân lập nghiệp ở làng Thanh Liêm. Cùng với sự phát triển của thương cảng quốc tế Faifo, nghề gốm dần dịch chuyển về vùng Nam Diêu — nay là phường Thanh Hà, Hội An.
VietnameseEnglish version coming soon - 2
Thế kỷ XVI – XVII
Vệ tinh của cảng thị Hội An
Thời hoàng kim của cảng thị Hội An cũng là thời thịnh vượng của làng gốm. Thanh Hà là vệ tinh sản xuất đồ gia dụng và vật liệu xây dựng quan trọng: gạch âm dương, ngói lợp, lu, chậu, niêu đất theo những dòng sông, con thuyền toả đi khắp Đàng Trong và cung ứng cho các tàu buôn nước ngoài.
VietnameseEnglish version coming soon - 3
Thế kỷ XVIII – XIX
Gạch ngói cho kinh đô Huế
Sang thời triều Nguyễn, tay nghề thợ Thanh Hà tiếp tục được ghi nhận khi nhiều nghệ nhân giỏi được triệu về kinh đô Huế tham gia chế tác gạch ngói cho các công trình cung điện, lăng tẩm hoàng gia.
VietnameseEnglish version coming soon - 4
1999 – 2019
Hồi sinh cùng di sản Hội An
Sau giai đoạn khủng hoảng cuối thế kỷ XX khi nhựa và nhôm tràn ngập thị trường, khiến nhiều lò phải đóng cửa, việc Đô thị cổ Hội An được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá thế giới (1999) mở ra hướng đi mới: từ sản xuất hàng hoá sang du lịch di sản và trải nghiệm văn hoá. Năm 2019, Nghề làm gốm Thanh Hà được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.
VietnameseEnglish version coming soon
Chapter 2 · Cultural identity
The soul of the village
Bản sắc không thể trộn lẫn của gốm Thanh Hà nằm ở chất liệu và quy trình chế tác hoàn toàn thủ công, thuộc dòng gốm đất nung không tráng men — còn gọi là gốm mộc. Nguồn sống của gốm Thanh Hà là đất sét nâu dẻo mịn do sông Thu Bồn bồi đắp. Người thợ phải nện, nhào, đạp đất thật kỹ để biến những khối đất thô thành chất liệu mềm dẻo, quánh mịn, không còn bọt khí, sẵn sàng cho khâu tạo hình. Sản phẩm tập trung vào đồ dùng sinh hoạt thiết yếu như bát đĩa, chum vại, chậu hoa cảnh — đa dạng tạo hình, màu sắc và nhẹ hơn rõ rệt so với các dòng gốm địa phương tương đương.
Tri thức dân gian độc đáo nhất còn được lưu giữ là kỹ thuật chuốt gốm phối hợp đôi: một người đứng đạp liên tục để bàn xoay quay nhịp nhàng, còn nghệ nhân chính ngồi trên bệ chuốt, dùng đôi tay khéo léo biến khối đất thành những dáng hình cân đối. Cảm giác lực của đôi tay và nhịp chân đều đặn là linh hồn của từng sản phẩm; các chi tiết trang trí được vẽ, đục đẽo, cắt xén sau cùng.
Sau khi phơi nắng, sản phẩm vào lò bầu đốt củi ở 800 – 1000 độ C. Vì không có men phủ, màu gốm Thanh Hà hoàn toàn là kết quả phản ứng tự nhiên giữa đất sét, ngọn lửa củi và kỹ thuật om gió, ém khói của thợ lò: tuỳ vị trí trong lò và cách điều tiết lửa, sản phẩm ra lò mang sắc đỏ gạch tươi nồng, cam hồng ấm áp, xám sẫm hay đen da lươn trầm mặc.
Không gian tín ngưỡng gốc vẫn giữ vị thế trung tâm trong đời sống tâm linh: Miếu Tổ nghề gốm Nam Diêu và đình Xuân Mỹ là bằng chứng cho sự kế thừa qua nhiều thế hệ. Hằng năm, ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch, cộng đồng tổ chức Lễ Giỗ Tổ nghề để tri ân các bậc tiền hiền, gắn kết dân làng và nhắc thế hệ sau về cội nguồn của đất và lửa.
Chapter 3 · Master artisans
Keepers of the craft
Meet the potters and artisans whose daily work gives the village its wares.
Nghệ nhân
Lê Văn Xê
Studio: Coming soon
Lê Văn Xê là người tiên phong phát triển các loại lò gốm kiểu mới với sự hỗ trợ của Nhà nước. Dù vẫn giữ quy trình truyền thống, lò được cải tiến để có năng suất cao, bền hơn và giảm ô nhiễm nhờ thành dày và ống khói tốt hơn. Ở tuổi ngoài 50, ông vẫn tự mình làm lò cùng vợ. Ông từng là Trưởng ban Quản lý làng nghề gốm Thanh Hà.
VietnameseEnglish version coming soon
Nghệ nhân
Lê Quốc Tuấn
Studio: Cơ sở gốm Lê Quốc Tuấn
Là người tiên phong nối truyền thống với hiện đại, Lê Quốc Tuấn góp phần lớn giữ ngọn lửa đam mê gốm của quê hương và nhận nhiều giải thưởng cho các tác phẩm của mình. Giữa những sản phẩm đất nung, người đàn ông 45 tuổi chia sẻ: anh không còn lo mưu sinh mà tập trung sáng tạo sản phẩm mới, giúp làng gốm phát triển, bắt kịp thời đại mà vẫn giữ gìn cội nguồn. Anh tin rằng Thanh Hà sẽ sống, bởi ông cha từng vượt qua còn nhiều gian khó hơn.
VietnameseEnglish version coming soon
Nghệ nhân
Nguyễn Thị Được (Bà Phú)
Studio: Nhà Biểu diễn Nghệ thuật Cổ truyền Hội An
Cụ bà Nguyễn Thị Được, gần 80 năm gắn bó với đất sét, bàn chuốt và lò nung, là thợ gốm giàu kinh nghiệm nhất và được xem như "huyền thoại làng gốm" Thanh Hà. Sinh ra trong gia đình có truyền thống gốm, bà sớm học nghề và trở thành thợ chuốt từ năm 15 tuổi. Suốt hơn 75 năm, bà luôn là thợ lành nghề, dành trọn tâm huyết truyền dạy kỹ thuật chuốt gốm và truyền cảm hứng cho con cháu, góp phần giữ gìn ngọn lửa nghề của làng. Hiện bà trình diễn nghề tại Làng gốm Thanh Hà, tại Công ty TNHH DLDV Thắng Lợi và Nhà Biểu diễn Nghệ thuật Cổ truyền Hội An, đồng thời truyền lửa nghề cho các cháu.
VietnameseEnglish version coming soonArtisans’ names and photos are published only with their consent.
Chapter 4 · Signature crafts
Born of earth & fire
The ranges of ware that made the village’s name.
Piece 01
Đèn gốm Chùa Cầu
Đèn gốm đất nung đục lỗ, chạm khắc hình ảnh Chùa Cầu Hội An.
Vietnamese
Piece 02
Tượng thiếu nữ ôm bình nước
Tượng gốm đất nung không tráng men.
Vietnamese
Piece 03
Mặt nạ gốm đất nung
Mặt nạ gốm đất nung làm quà lưu niệm, bên cạnh tò he mười hai con giáp và hàng mỹ nghệ trang trí.
VietnameseChapter 5 · Stories & preservation
Keeping the kiln alight
The challenges facing the craft, the efforts to sustain it — and how every visit helps the village thrive.
Ngày nay Thanh Hà không chỉ là nơi sản xuất gốm mà đã thành điểm đến trải nghiệm hấp dẫn. Bên cạnh gốm gia dụng truyền thống, thợ Thanh Hà sáng tạo thêm quà lưu niệm như tò he hình mười hai con giáp và các mặt hàng mỹ nghệ trang trí. Công viên Đất nung Thanh Hà — công trình kiến trúc gạch nung độc đáo tái hiện không gian gốm Việt Nam và thế giới — đóng vai trò như một bảo tàng sống, kết nối nghệ thuật gốm truyền thống với công chúng trẻ và du khách quốc tế.
Dưới góc nhìn bảo tồn, sự phát triển du lịch cũng đi kèm thách thức. Lớn nhất là nguy cơ sai lệch hoặc mai một tri thức dân gian cốt lõi: để sản xuất nhanh phục vụ du khách, một số cơ sở đã đưa bàn xoay điện thay cho kỹ thuật chuốt gốm thủ công hai người, làm giảm tính nguyên bản của thao tác di sản. Nguồn đất sét bãi bồi sông Thu Bồn ngày càng bị kiểm soát chặt do quy định bảo vệ môi trường và chống sạt lở, đặt ra bài toán nguyên liệu gốc cho tương lai.
Chuyển giao thế hệ cũng là một nút thắt: nhiều bạn trẻ chọn làm dịch vụ hoặc hướng dẫn viên thay vì kiên nhẫn học nung lò, chuốt gốm từ các nghệ nhân lão thành. Để bảo tồn bền vững, chỉ duy trì không gian du lịch là chưa đủ — làng nghề cần tư liệu hoá bài bản, số hoá tri thức canh lửa của nghệ nhân và có chính sách đãi ngộ xứng đáng để thu hút thế hệ kế cận, để ngọn lửa trong những lò nung bên bờ Thu Bồn không bao giờ tắt.
Plan & Book
Come to the village and shape your own pottery
Choose a workshop at one of the studios, or browse handcrafted pieces you can order and send as a gift.