Đang tải…
Làng nghềNghề gốmHà Nội
Làng gốmBát Tràng
Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội
Hồn gốm trăm năm bên dòng Hồng Hà — từ vị thế "thượng phẩm tiến vua" ven đô Thăng Long đến hành trình thích ứng của một di sản văn hoá phi vật thể quốc gia trong kỷ nguyên hiện đại.
Chương 1 · Lịch sử hình thành
Dòng chảy thời gian
Những mốc hình thành và phát triển của làng, kể qua từng đoạn ngắn kèm hình ảnh.
Mốc 1 / 4
- 1
Năm 1010
Dấu chân lịch sử và hành trình di dân khai phá
Lịch sử hình thành của Làng gốm Bát Tràng gắn liền với cột mốc Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long vào năm 1010. Theo các nguồn dư địa chí và gia phả dòng họ cổ, làng gốm là kết quả của cuộc hội tụ di dân giữa các dòng họ thợ gốm giàu kinh nghiệm từ vùng Bồ Bát (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) với các dòng họ lâu đời ven sông Hồng. Dải đất bồi ven sông vừa có mỏ đất sét trắng tự nhiên dồi dào, vừa tận dụng được đường thuỷ để chở nguyên liệu và đưa sản phẩm đi khắp các trấn.
- 2
Thời Lý – Trần – Lê – Nguyễn
Thượng phẩm tiến vua
Trong suốt các thời kỳ Lý, Trần, Lê và Nguyễn, Bát Tràng vươn lên trở thành trung tâm sản xuất gốm sứ lớn và cao cấp bậc nhất của xứ Bắc. Sản phẩm của làng không chỉ phục vụ đời sống dân sinh mà còn được triều đình chọn làm thượng phẩm tiến vua, chế tác đồ lễ nghi, thờ tự cung đình và vật liệu kiến trúc cho thành quách Thăng Long.
- 3
Thế kỷ XVII – XVIII
Theo tàu buôn ra thế giới
Nhờ vị trí ven đô kề sông, gốm Bát Tràng sớm tham gia mạng lưới thương mại quốc tế từ thế kỷ XVII – XVIII, xuất khẩu sang Nhật Bản, các nước Đông Nam Á và cả thị trường châu Âu thông qua các tàu buôn Hà Lan, Bồ Đào Nha.
- 4
Năm 2019
Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia
Trong giai đoạn đổi mới và hội nhập, Bát Tràng chủ động chuyển đổi mô hình kinh tế làng nghề, phát triển thành trung tâm sản xuất gốm sứ mỹ nghệ, gốm kiến trúc và gốm xuất khẩu lớn của cả nước. Năm 2019, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chính thức đưa Nghề làm gốm Bát Tràng vào Danh mục Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.
Chương 2 · Bản sắc văn hoá
Hồn cốt của làng
Khác biệt nổi bật của gốm Bát Tràng so với các dòng gốm mộc đất nung địa phương nằm ở công nghệ chế tác gốm sứ tráng men cao cấp, đạt tới trình độ kỹ thuật và nghệ thuật tinh xảo. Nền tảng của sản phẩm bắt đầu từ nguồn đất sét trắng (đất trúc thôn) và đất sét dẻo đặc trưng. Đất sau khi khai thác phải qua hệ thống bốn bể lọc — bể đánh, bể lắng, bể đọng và bể ủ — để loại bỏ hoàn toàn tạp chất, oxit sắt và bọt khí, tạo nên xương gốm dẻo quánh, mịn màng và bền chắc sau khi nung.
Nghệ nhân Bát Tràng sử dụng linh hoạt cả kỹ thuật chuốt tay trên bàn xoay thủ công lẫn kỹ thuật đúc khuôn thạch cao cho những sản phẩm đòi hỏi độ chuẩn xác cao. Điểm độc đáo nhất làm nên diện mạo di sản Bát Tràng là nghệ thuật pha chế và thể hiện các loại men cổ: men ngọc, men rêu, men rạn, men nâu và men lam. Những hoa văn vẽ tay tinh tế như rồng phượng, sơn thuỷ, hoa cúc hay điển tích cổ hiện lên sống động dưới lớp men trong suốt.
Nghệ thuật canh lửa quyết định chất lượng gốm. Từ lò bầu, lò đứng đốt củi và than truyền thống đến lò ga hiện đại, nhiệt độ nung luôn được giữ ở mức 1200 – 1300 độ C. Ở nhiệt độ này, xương gốm và lớp men hoà quyện thành một thể thống nhất: không thấm nước, tiếng kêu trong như chuông, men bóng mịn và chịu lực, chịu nhiệt vượt trội.
Không gian kiến trúc cổ và tín ngưỡng làng nghề vẫn giữ vai trò cốt lõi trong đời sống tâm linh người dân: Miếu Cổ, Đình làng Bát Tràng và những ngôi nhà cổ bằng gạch thất là chứng tích sống động cho sự kế thừa liên tục. Hằng năm, từ ngày 14 đến 16 tháng Hai âm lịch, Lễ hội làng Bát Tràng được tổ chức trang trọng để tri ân các bậc Thành hoàng và Tổ nghề — vừa là sinh hoạt tâm linh cộng đồng, vừa là không gian trình diễn di sản, nhắc các thế hệ con cháu về niềm tự hào và trách nhiệm giữ lửa nghề.
Chương 3 · Nghệ nhân tiêu biểu
Đôi bàn tay giữ nghề
Gặp gỡ những người thợ, nghệ nhân đang ngày ngày làm nên sản phẩm của làng.
Nghệ nhân
Vũ Thắng
Xưởng: Đang cập nhật
Nghệ nhân Vũ Thắng thực hiện công đoạn đắp nổi, tạo hình trên sản phẩm gốm. Một tác phẩm tiêu biểu của ông là chum đựng rượu Bát Tràng 50 lít dát vàng, dát bạc với hoạ tiết đắp nổi "Kim Ngư Vượt Vũ Môn".
Tên và ảnh nghệ nhân chỉ được đăng khi có sự đồng ý của nghệ nhân.
Chương 4 · Sản phẩm thủ công đặc trưng
Tinh hoa đất & lửa
Những dòng sản phẩm làm nên tên tuổi của làng.
Sản phẩm 01
Gốm mộc, gốm men rạn & bình hũ đất nung
Các sản phẩm gốm mộc, gốm men rạn và bình, hũ đất nung Bát Tràng.
Sản phẩm 02
Đĩa gốm sứ men rạn vẽ hoa văn
Đĩa gốm sứ Bát Tràng tráng men rạn, vẽ hoa văn.
Sản phẩm 03
Chum rượu "Kim Ngư Vượt Vũ Môn"
Chum đựng rượu Bát Tràng 50 lít dát vàng, dát bạc, hoạ tiết "Kim Ngư Vượt Vũ Môn" đắp nổi của nghệ nhân Vũ Thắng.
Chương 5 · Câu chuyện & bảo tồn
Giữ lửa cho nghề
Thách thức của nghề, những nỗ lực gìn giữ — và cách mỗi chuyến ghé thăm góp phần nuôi dưỡng làng.
Bát Tràng ngày nay là điểm sáng về phát triển du lịch di sản gắn với xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu của Thủ đô. Làng nghề đã xây dựng thành công không gian du lịch trải nghiệm đa dạng, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Điểm nhấn kiến trúc đương đại là Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt (thường gọi là Bảo tàng Gốm Bát Tràng), với đường nét thiết kế lấy cảm hứng từ những xoáy xoay bàn vuốt gốm — nơi lưu giữ các tác phẩm độc bản của nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú, đồng thời là không gian sáng tạo, tổ chức sự kiện văn hoá và kết nối thế hệ trẻ với di sản.
Dưới góc nhìn bảo tồn, sự phát triển kinh tế nhanh chóng cũng đặt ra những thách thức về tính nguyên bản và sinh thái. Đô thị hoá làm thu hẹp không gian làng cổ, gây áp lực lên các công trình kiến trúc truyền thống và lối sống cộng đồng gốc. Việc chuyển từ lò nung củi, than sang lò ga giải quyết được ô nhiễm và nâng cao năng suất, nhưng cũng làm mai một dần kỹ thuật canh lửa thủ công và những sắc độ men cổ vốn phụ thuộc vào khói củi.
Sản phẩm công nghiệp hàng loạt mang tính thương mại hoá có nguy cơ làm mờ nhạt giá trị mỹ thuật thủ công vẽ tay độc bản. Để phát triển bền vững, Bát Tràng cần một định hướng bảo tồn tích hợp: tư liệu hoá công thức pha chế men cổ và kỹ thuật vẽ nét truyền thống của các nghệ nhân lão thành, quy hoạch hợp lý không gian làng cổ song hành với không gian du lịch hiện đại. Giáo dục truyền thống, trao quyền cho cộng đồng địa phương và vinh danh nghệ nhân trẻ chính là chìa khoá để gốm Bát Tràng giữ trọn hồn cốt trong dòng chảy hội nhập.
Các xưởng đồng hành
Plan & Book
Đến làng, tự tay làm nên một món gốm
Chọn một buổi workshop tại xưởng, hoặc xem các sản phẩm thủ công có thể đặt làm và gửi tặng.
Tham quan ảo · 3D · 360° · VR
Discover Vietnamese Heritage
Dạo quanh không gian một làng gốm truyền thống: lò nung rực lửa, bàn xoay, sân phơi gốm mộc, bến sông — và tìm hiểu quy trình chế tác ngay từ xa.
Bắt đầu tham quan Bật âm thanh để nghe tiếng lửa lò và bàn xoay